नेपालका सबै वर्गलाई समग्रमा लिएर संविधानसँग जोडिएका सबै मुद्धाको सन्तोषजनक निवारण गर्नुस् ः नरेन्द्र मोदी

द एक्सक्लुसिभ सम्वाददाता
जनकपुरधाम............
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नेपालको संविधानलाई दशकौंको संघर्षपछि प्राप्त ‘एक महत्वपूर्ण उपलब्धि’ बताएका छन् । तर, यसको सफलता सहमति र सम्वादमा निर्भर रहने उनले बताए । नेपालमा नयाँ संविधान जारी भएपछि यसलाई स्वागत भारतले गरेको थिएन मात्र नोट गरेको थियो ।  तर, शनिबार नेपालका प्रधानमन्त्री केपी ओलीसँग हैदारावाद हाउस भएको भेटवार्तामा आयोजित संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले भने(‘दशकौंको संघर्षबाट बनेको नेपालको संविधान एक महत्वपूर्ण उपलब्धि हो ।’ यसको निर्माणमा सरकार र राजनीतिक नेतृत्वले गरेको योगदानलाई अभिनन्दन गर्ने उनले बताए ।
तर, यसको सफलता सहमति र सम्वादमा निर्भर रहने उनले बताए । उनले भने, यसै सिद्धान्तका आधारमा राजनीतिक वार्तालापको माध्यमबाट नेपालका सबै वर्गलाई समग्रमा लिएर तपाई नेपालको संविधानसँग जोडिएका सबै मुद्धाको सन्तोषजनक निवारण गरेर नेपाललाई प्रगति र स्थिरताको बाटोमा लैजानु हुनेछ । ‘ मोदीले नेपाली राजनीतिक नेतृत्वले संविधानसँग जोडिएका सबै मुद्धाको सन्तोषजनक निवारण गर्ने अपेक्षा गर्नुले मधेसको मामिलामा भारत अझै पनि पुरानै अडानमा रहेको देखिएको छ । भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले नेपालको शान्ति, स्थिरता र आर्थिक विकासका बारेमा आफू र नेपालका प्रधानमन्त्री ओलीवीच कुराकानी भएको मोदीले संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा बताए ।
मधेसको मुद्दा सम्बोधन नगरेसम्म भारतले औपचारिक रुपमा  यो संविधानलाई स्वागत नगर्ने पनि प्रष्ट बुझिएको छ । संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले हिन्दीमा भाषण गरेका थिए । नेपालका प्रधानमन्त्री ओलीले अंग्रेजीमा लिखित भाषण पढेका थिए ।
ओली(मोदी वार्ता  ः नेपाल(भारतबीचको सम्बन्ध विस्तारमा केन्द्रित
 भारत भ्रमणमा रहेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र समकक्षी नरेन्द्र मोदीबीच आज हैदरावाद हाउसमा भेटवार्ता भएको छ । करीब ४० मिनेट लामो सो भेटवार्ता नेपाल भारतबीचको सम्बन्ध विस्तारमा केन्द्रित भएको भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता विकास स्वरुपले बताएका छन् । भारतको चाहनाविपरित संविधानसभाबाट नेपालको संविधान जारी भएसँगै नेपाल(भारत सम्बन्धमा उतारचढाव आएको थियो । मधेस आन्दोलनलाई देखाएर भारतले नेपालमा नाकाबन्दी लगाएपछि नेपाल(भारतबीचको सम्बन्धमा दरार आएको  थियो । भारतले नाकाबन्दी खुलाइदिएसँगै भारत भ्रमणमा निस्किएका ओली र मोदीबीच  भएको भेटवार्तामा विग्रिएको सम्बन्धलाई सुधार गर्ने विषयमा केन्द्रित भएको हो ।  भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता स्वरुपले भनेका छन, मुलत दुबै देशका सरकार प्रमुखबीच सम्बन्ध विस्तारका विषयमा छलफल केन्द्रित भएको छ ।’
नेपाल र भारतबीच नौ सम्झौता
 प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नरेन्द्र मोदीको उपस्थितमा नौ सम्झौता भएको छ । हैदराबाद हाउसमा दुई देशका प्रधानमन्त्रीको उपस्थितिमा सम्झौता पत्र आदान भएको छ । भारतको ६ दिने राजकीय भ्रमणमा नयाँदिल्लीमा रहेका प्रधानमन्त्री केपी ओली र भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीबीच हैदरावाद हाउसमा भएको भेटवार्तामा विभिन्न सातवटा सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको छ । सम्झौतामा २५ करोड अमेरिकी डलर खर्चबारे सम्झौता भएको छ । यो भूकम्पपछि भारतले दिने घोषणा गरेको १ हजार करोड डलरको एक चौथाइ मात्र हो । यसअघि भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी काठमाडौं आउँदा घोषणा गरिएको १ हजार करोड खर्चबारे कुनै सहमति हुन सकेन । सम्झौताको अर्को बुँदा मुजफ्रपुर ढल्केबर प्रशारण लाइन सुचारु गर्ने र ८० मेगावाट विद्युत नेपाल आपूर्ति गर्ने उल्लेख छ । सम्झौता अनुसार यो १०१६ अक्टोबरसम्ममा २०० र डिसेम्बर १०१७ सम्ममा ६०० मेगावाट र्पुयाइने छ । दुई देशका प्रधानमन्त्रीबीच भएको छलफलपछि भारतले नेपालालाई बांगलाबन्द र विशाखापट्नम बन्दरगाहा प्रयोग गर्न दिने भएको छ । विशाखापट्नम बन्दरगाहा प्रयोग गर्न रोहनपुर(सिंहवाद रेल्वे रुटको प्रयोग गरिने सम्झौता भएको जानकारी गराइएको छ । यस्तै भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणको कार्यनीति सम्झौतामा पनि हस्ताक्षर भएको छ । यस्तै हुलाकु मार्ग निर्माण र संगीत नाट्या एकेडेमीको बारे पनि सम्झौता भएको छ । यस्तै दुई देशका प्रधानमन्त्री ढल्केबर(मुजफ्फरपुर अन्तर(देशीय विद्युती प्रसारण लाईनको पनि औपचारचिक उद्धघाटन गरेका छन् । सम्झौतामा २५० मिलियन अमेरिकी डलर खर्चबारे सम्झौता भएको छ ।
प्रधानमन्त्री ओली र मोदीले हैदराबादमा स्वीच थिचे, ८० मेगावाट बिजुली नेपाल आयो
नेपालले भारतसँग खरिद गरेको थप ८० मेगावाट बिजुलीको औपचारिक आयात सुरु भएको छ । ढल्केबर(मुजफ्फरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनबाट आयात हुने बिजुलीको शनिबार भारत भ्रमणमा रहेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओेली र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले संयुक्त रुपमा रिर्माटमार्फत स्वीच थिचेर उद्घाटन गरेका छन् । दुबै प्रधानमन्त्रीले हैदराबाद हाउसमा भएको एक समारोहमा बिजुलीको स्वीच अन गरेर उद्घाटन गरेका हुन् । नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र भारत सरकारको नोडल एजेन्सी (एनभीभीएन)बीच बिजुली खरिद बिक्री सम्झौता भइसकेको छ ।
सम्झौताअनुसार नेपालले आगामी असारसम्म ढल्केबर(मुजफ्फरपुर प्रशारण लाइनबाट ८० मेगावाट बिजुली ल्याउने छ । आयात हुने बिजुलीको मूल्य प्रतियुनिट ७ रुपैयाँ ३ पैसा पर्नेछ । एनभीभीएनले प्राधिकरणलाई प्रतियुनिट भारु ३.४ अर्थात ५ रुपैयाँ ५० पैसामा बिजुली बेचेको हो । त्यसमा आयात लागत जोड्दा ७ रुपैयाँ माथि पुगेको छ । प्राधिकरणले अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माण दुई कम्पनीलाई प्रतियुनिट १ रुपैयाँ ५३ पैसा प्रसारण शुल्क तिर्नुेपर्ने भएकाले थप महंगो भएको हो ।
 सम्झौताअनुसार गत बुधबारदेखि भारतदेखि ३० मेगावाट बिजुली परीक्षणका रुपमा ल्याउन सुरु भईसकेको थियो । आजदेखि सम्झौता अनुरुप पुरै ८० मोगावाट बिजुली आउन सुरु भएको छ ।
भारतबाट थप विद्युत् आएपनि कति सयमको लोडसेडिङ कम हुन्छ भन्ने बारे प्राधिकरणले केही बताएको छैन् । तर, प्राविधिकहरुले २ घण्टासम्म लोडसेडिङ कम हुनसक्ने बताएका छन् । नेपाल विद्युत प्राधिकरणले ढल्केवर(मुजफ्फरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन हुँदै आजबाट औपचारिक रुपमा ८० मेगावाट बिजुली आयात थालेको छ । भारत भ्रमणमा रहेका प्रधानमन्त्री केपीशर्मा आली र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले संयुक्त रुपमा त्यसका शुभारम्भ गरेका छन् । दिल्लीस्थित हैदरावाद हाउसबाट दुवै देशका प्रधानमन्त्रीले रिमोटबाट स्विच अन गरेपछि विजुलीको व्यवसायीक आयात प्रारम्भ भएको प्राधिरणका कार्यकारी निर्देशक मुकेशराज काफ्लेले बताए ।
निर्माणाधीन ढल्केवर(मुजफ्फरपुर प्रसारण लाईनबाट विजुली आयतको औपचारिक सुभारम्भका लागि हैदरावाद हाउस, मुजफ्फरपुर ढल्केवरमा एकैसाथ कार्यक्रम राखिएको थियो । काफ्लेले भारतबाट २३० मेगावाट आयत भइरहेकोमा ८० मेगावाट थपिएको बताए । ‘अहिले हामीले भोगिरहेको उर्जा संकटमा यसले केही सुधार ल्याउँछ,’ काफ्लेले भने ‘एक साताको परीक्षणपछि मात्र लोडसेडिङमा कति कटौति हुने बारे भन्नसकिन्छ ।’ अहिले दैनिकको सरदर १३ घण्टा लोडसेडिङमा थपिएको विजलीले २ घण्टा घट्न सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
सन २०१३ को डिसेम्वरमा निर्माण सुरु भएको अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनको अझै पूर्ण रुपमा निर्माण सम्पन्न भएको छैन । निर्माण सम्पन्नपछि उक्त लाइनबाट १२ सय मेगावाट बिजुली आयातरनिर्यात गर्न सकिन्छ । भारतबाट आयात गरिएको विजुली प्रति युनिट ५ रुपैयाँ ५० पैसा र हुलिङ चार्ज(प्रसारण लाइन प्रयोग वापत) प्रति युनिट १ रुपैयाँ ५३ पैसा प्राधिरणले तिर्ने गरी  सम्झौता भएको छ ।

 २०७२ फाल्गुन ०९ गते आईतबार

दिल्लीमा प्रधानमन्त्री ओलीलाई कालो झण्डा देखाउने मधेसी विद्यार्थीहरु गिरफ्तार

द एक्सक्लुसिभ सम्वाददाता
जनकपुरधाम............

प्रधानमन्त्री ओलीलाई कालो झण्डा देखाएका मधेसी विद्यार्थीहरुलाई दिल्ली पुलिसले नियन्त्रणमा लिएको छ । शुक्रबार साँझ ७ बजे नियन्त्रणमा लिइएका ती विद्यार्थीहरुलाई शनिबार विहानसम्म पनि छोडिएको छैन ।
    केपी ओली भारतको छ दिने औपचारिक भ्रमणमा आउने थाहा पाएपछि दिल्लीस्थित विभिन्न विश्वविद्यालय र संस्थामा अध्ययनरत मधेसी विद्यार्थीहरु उनलाई कालो झण्डा देखाउन सबभन्दा पहिले विमानस्थल पुगेका थिए । उनीहरु विमानस्थलको कडा सुरक्षा घेरालाई चिर्दै ओलीलाई कालो झण्डा देखाउन सफल भएका थिए । कालो झण्डा देखाउने क्रममा उनीहरुले प्रधानमन्त्री ओलीको विरुद्धमा नाराबाजी समेत गरेका थिए ।
    आफू विरुद्ध प्रदर्शन गरिएको कालो झण्डालाई हेर्दै ओली मुसुमुसु हाँसिरहेको देखिन्थे । विमानस्थलमा कालो झण्डा देखाउन सफल भएका मधेसी विद्यार्थीहरुले साँझ प्रजातन्त्र दिवसको साथै ओलीको सम्मानमा राजदूतावासले रात्रिभोजको आयोजना गर्ने कार्यक्रम रहेको थाहा पाए । राजदूतावासले दिल्लीमा विभिन्न पेसामा संलग्न आफ्ना नजिकको केही नेपाली आप्रवासी र विद्यार्थीलाई मात्र निम्त्यएको र मधेसी विद्यार्थी एक जनालाई नबोलाइएको थाहा पाए पछि उनीहरु झन आक्रोशित बनेका थिए । त्यसपछि उनीहरुले मधेसीहरुसँग राजदूतावासले समेत विभेद गरेको भन्दै राजदूतावासमा गएर ओलीका साथ(साथै राजदूतलाई समेत कालो झण्डा देखाएका थिए। राजदूतावास परिसरमा कालो झण्डासहित नाराबाजी गरेकाले दिल्ली पुलिसले उनीहरुलाई नियन्त्रणमा लिएको थियो ।
दिल्ली विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत एक मधेसी प्रदर्शनकारीले भने, ‘नेपाल सरकारले देशमा त भेदभाव गरे गरे विदेशमा पनि राजदूतावासले मधेसीसँग भेदभाव गर्न छोडेन । यो सरासर मधेसी विद्यार्थीमाथिको अन्याय हो । जवाहरलाल नेहरु विश्वविद्यालयस्थित तराई(मधेश अध्ययन समूहका सोहन साहले दिल्ली पुलिसले नियन्त्रणमा लिइएका मधेसी विद्यार्थीबारे राजदूतावासबाट कुनै पनि पहल नभएकोमा रोष प्रकट गर्दै भने, ‘विदेशमा पनि मधेसीहरुलाई पुलिसद्वारा समात्न लगाई नेपाली शासकहरु सुरा(सुन्दरीमा रमाए, प्रजातन्त्रमा यो भन्दा ठूलो अन्याय के हुनसक्छ ?’ पक्राउ पर्नेमा जेएनयुका विकास, सिए अध्ययनरत संजय यादव, प्रविन, अभिषेक मिश्र, विकास मिश्र, उज्ज्वल झा, दिल्ली विश्वविद्यालयका सूर्य किरण यादवसहित लगभग २५ जना विद्यार्थीहरु थिए ।
सदभावना अध्यक्ष अनिल झाका छोरा पनि पक्राउ
नेपाल सदभावना पार्टीका अध्यक्ष अनिल कुमार झा तथा सांसद डिम्पल झाका छोरा उज्जवल झा पनि पक्राउ परेका छन् । सदभावना पार्टीका महासचिव राजीव झाले दिएको जानकारी अनुसार दिल्लीमा मधेसी विद्यार्थीहरुले प्रधानमन्त्री ओलीलाई कालो झण्डा देखाउने क्रममा उज्जवल पनि कालो झण्डा देखाईरहेका थिए, सोही क्रममा भारतको पुलिसले ती विद्यार्थीहरुलाई पक्राउ गरेको हो । पक्राउ परेको सम्पुर्ण विद्यार्थीहरुलाई शिघ्र रिहाई गर्न उक्त पार्टीले माग समेत गरेको छ ।

२०७२ फाल्गुन ०९ गते आईतबार

अजब–गजब छ बा ! सुदर्शन सिंह

कामै नपाएर कस्तो मोटाएँ, कुर्सीमा बस्नै पो गाह्रो भो । कहिँ कुर्सी ढल्न त लाग्या होइन ?

२०७२ माघ २४ गते आईतबार

निशानामा कांग्रेसका ‘नेता तथा कार्यकर्ता’

अजय अनुरागी
जनकपुरधाम............
नेपाली कांग्रेसको क्षेत्रिय अधिवेशन तथा नगर अधिवेशन देशैभरी भईरहेको बेला धनुषामा कांग्रेसका कार्यकर्ताहरुलाई आक्रमण गर्ने क्रम बढेको छ । सोही क्रममा धनुषामा एक जना कांग्रेसका स्थानीय नेताको गोली प्रहार गरी हत्या गरिएको छ भने अर्को नेता कार्यकर्तालाई गोली प्रहार गरी हत्या गर्ने प्रयास गरिएको छ ।नेपाली कांग्रेस धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ का क्षेत्रीय प्रतिनिधि राजेन्द्रप्रसाद यादवको गोली प्रहारबाट हत्या भएको छ । धनुषाको बालाबाखर(४ वैरिया टोल घर भएका यादवलाई २२ माघ शुक्रबार राति करिब साढे ९ बजे तिर अज्ञात समूहले गोली हानी हत्या गरेको प्रहरीले जनाएको छ । करिब ४५ वर्षीय यादवको पेट, छाती र घाँटीमा गोली लागेको घटनास्थलमै रहेकी नेपाली काँग्रेसकी सांसद मोक्ताकुमारी यादवले बताइन् । मृतक यादब सांसद यादवका मामाससुरा हुन् ।
सांसद यादवको परिवारमा भतिजीको बिहेमा सहभागी हुन आएका थिए । त्यही बेला अज्ञात व्यक्तिले फोन गरी विवाह घरभन्दा बाहिर बोलाएको र बाहिर निस्केपछि गोली हानेर हत्या गरिएको सांसद यादवले बताइन् । उनको हत्या कसले र किन गरेको भन्ने पत्ता लागिनसकेको प्रहरीले जनाएको छ । मृतक यादव नेपाली कांग्रेस एकता हुनुपुर्व कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक) का गाउँ इकाइ कमिटिका सभापति समेत भईसकेका थिए । जारी कांग्रेस अधिवेशनमा उनी सक्रिय थिए  । वर्तमान पार्टीको क्षेत्रीय प्रतिनिधि रहेका उनको दुई छोरा छन् ।
शनिबार बिहान मृतक यादवको शव पोष्टमार्टमका लागि जनकपुर अञ्चल अस्पतालमा ल्याइएको छ भने घटनाको अनुसन्धान सुरु गरिसकेको जिल्ला प्रहरी प्रमुख एसपी रामदत्त जोशीले जानकारी दिए । धनुषामा मधेसी मोर्चाका कार्यकर्ताले कांग्रेस नेतालाई निसाना बनाउँदै आएका छन् । यसअघि कांग्रेस महामन्त्री विमलेन्द्र निधि, केन्द्रीय नेताहरु आनन्द ढुंगाना लगायतका घरमा मोर्चा कार्यकर्ताले आक्रमण गरेका थिए । यादव हत्या किन र कसले गर्याे भनेर यकिन भइसकेको छैन ।
धनुषामा २३ माघ शनिबार बिहान थप एक जनालाई अज्ञात समूहले गोली हानेको छ । धनुषाको गणेशमानचारनाथ नगरपालिका (२ निवासी अन्दाजी ४० वर्षीय नसिमुल्लाह राईनलाई गोली हानिएको छ । गणेशमानचारनाथ नगरपालिकाको वीरेन्द्रबजार चोकमा औषधि लिन पुगेका राईनलाई रातो रंगको पल्सर मोटरसाइकल चढेर आएको दुई जनाको समूहले गोली हानेको प्रहरीले जनाएको छ । राईनको पिठ्यूमा एक गोली लागेको छ  । शनिबार बिहान करिब साढे आठ बजे घटना भएको थियो ।
घाइते राईनलाई तत्काल जनकपुर अञ्चल अस्पतालमा ल्याइएको छ । तर, अवस्था गम्भिर रहेकोले थप उपचारकोलागि हेलिकप्टर मार्फत थप उपचारका लागि काठमाण्डौ पठाइएको छ । घाइते राईन नेपाली काँग्रेसका क्रियाशिल सदस्य हुन् । करिब ४० बर्षिय राईन धनुषाको छघरिया वडा नम्बर ९ का निवासी हुन । उनी आफ्नो गाउँ अधिवेशनबाट निर्वाचित भई नगर तथा क्षेत्रिय अधिवेशनका लागि बुथ प्रतिनिधिमा निर्वाचित भईसकेका छन् । राईनलाई गोली हान्ने समूह पूर्व(पश्चिम राजमार्ग हुँदै सिरहातर्फ भागेको थियो । उसलाई स्थानीय केही यूवाहरुको समुहले केहीवेरसम्म लखेटेका थिए । पछाडिबाट लखेट्ने मोटरसाइकल चालकलाई लक्षित गरेर पनि एक गोली हानेपछि त्यसलाई छल्ने प्रयास गर्दा पछाडिको मोटरसाइकल दुर्घटनामा परेको थियो ।
गोली प्रहार गरी फरार हुने क्रममा ती अपराधी समूहले धनुषा(सिरहा सीमामा पर्ने कमला पुलमाथि एउटा म्याजिक भ्यानलाई लक्षित गरेर पनि गोली चलाएको थियो । भ्यानको ट्याङ्कीमा गोली लागेपनि मानवीय क्षतिबाट जोगिएको स्थानीयले जनाएको छ । अपराधी समूह सिरहा तर्फ भागेको प्रत्यक्षदर्शीले जनाएको छ ।
त्यसैगरी धनुषा र सिराहाको सिमा अन्तरगत पूर्वपश्चिम राजमार्गको कमलापुल नजिक मोटरसाइलमा आएका दुई जना अपरिचित व्यक्तिले अर्को मोटरसाइलमा सवार एक जनालाई अन्धाधुन्ध गोली प्रहार गरेका छन् । गोली प्रहारबाट सिराहा बन्दीपुर(३ का रामसुहाग महतो घाइते भएका छन् । महतोको पेटमा दुई गोली र हातमा एक गोली लागेको प्रहरीले जनाएको छ । उनलाई उपचारको लागि धरानस्थित बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान लगिँदैछ । उनको अवस्था गम्भिर रहेको प्रहरीले जनाएको छ ।
बन्दीपुर प्रहरीका अनुसार महतोमाथि गोली प्रहार गर्ने व्यक्तिले नै शनिबार विहान धनुषाको गोदारमा पनि एकजनालाई गोली प्रहार गरेको बताइएको छ । तर गोली प्रहार गर्ने तीनै व्यक्ति भए नभएको विषयमा भने यकिन हुन बाँकी रहेको छ । गोली प्रहार गर्ने व्यक्तिलाई पक्राउ गर्न प्रहरीले पूर्वपश्चिम राजमार्गमा चेकपोष्ट स्थापना गरी सुरक्षा व्यवस्था कडा पारिएको लाहानका प्रहरी निरीक्षक कविन्द्र कार्कीले जानकारी दिए । घटनापछि राजमार्ग क्षेत्रमा त्रासको कारण सवारी आवागमनमा पनि कमी आएको छ ।
यी घटनाहरुलाई लिएर कांग्रेसका सांसदहरुले दुख व्यक्त गर्दै कांग्रेसलाई कमजोर गर्न तथा अधिवेशन हुन नदिन ठुलो षड्यन्त्र भएको प्रतिक्रिया दिएका छन् । नेपाली कांग्रेसका सांसद आनन्द प्रसाद ढुङ्गानाले उक्त आक्रमण कांग्रेस माथि मात्र नभएर संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र माथि आक्रमण गरिएको तथा उक्त आक्रमण सुनियोजित षड्यन्त्र तहत हुनसक्ने बताएका छन् । जनकपुर अञ्चल अस्पताल पुगेका ढुङ्गानाले पत्रकारहरुलाई प्रतिक्रिया दिँदै कांग्रेसलाई हत्तोत्साहित गर्न उक्त घटना भएको भएपनि मृतक यादवले गणतन्त्रको लागि नै सहिद हुन परेको बताए । त्यसैगरी क्षेत्र नम्बर १ का नेपाली कांग्रेसका सांसद दिनेश परसैला यादवले कांग्रेसको अधिवेशन विथोलियोस र कांग्रेस मधेसमा कमजोर होस भन्ने राजनीतिक उद्देश्यले आपराधिक समुहहरुले उक्त घटना गराएको हुन सक्ने आफुहरुको प्रारम्भिक अनुमान रहेको बताएका छन् । २४ घण्टा भित्र ती अपराधीहरुलाई पक्राउ गरी कानुनको दायरामा ल्याउन स्थानीय प्रहरी प्रशासनलाई आग्रह गर्दछु नत्र भने परिस्थिति भयावह हुन सक्ने भन्दै मृतक यादवको शव पोष्टमार्टम गराउन जनकपुर अञ्चल अस्पताल पुगेका सांसद यादवले चेतावनी समेत दिएका छन् । उक्त घटना कांग्रेस भित्रको आन्तरिक कलह वा द्वन्द्वका कारण हुन नसक्नेमा दुवै जना सांसदहरु एक मत थिए ।
घटनाको जिम्मेवारी लियो सशस्त्र समुहले
कांग्रेस धनुषाका ती नेता तथा कार्यकर्ताहरु माथि गरिएको आक्रमणको जिम्मा एउटा सशस्त्र समुहले लिएको छ । जनकपुरका केही संचारकर्मीहरुलाई टेलिफोन गरी आफुलाई जनतान्त्रिक टाइगर जनशक्ति पार्टीको सेना प्रमुख बताउँदै पृथ्वी सिंहले उक्त घटनाको जिम्मेवारी लिएको हो । आफुले तराईमा कांग्रेसहरुलाई कुनै पनि कार्यक्रम नगर्न सचेत गराएपनि तराई मधेसका जिल्लाहरुमा अधिवेशन गरी अवज्ञा गरेको हुनाले भौतिक कारवाही गरिएको भन्दै पृथ्वी सिंहले केही संचारकर्मीहरुलाई टेलिफोन गरी घटनाको जिम्मा लिएको बताइएको छ ।
अपराधिको खोजी कार्य जारी
यसरी धनुषामा हत्या हिंसा बढ्न थालेपछि उक्त कार्यमा संलग्न हुन सक्ने आशंकामा धनुषा र सिरहाको प्रहरीको संयुक्त टोलीले फरार अपराधिलाई खोजी गर्ने कार्य तिब्र बनाएको छ । दिन दहाडै राजमार्गमा गोली चलाई फरार हुनेहरुको खोजी कार्यका लागि सिरहाको एउटा संदिग्ध गाउँमा सर्च अप्रेशन जारी छ भन्दै धनुषाका प्रहरी उपरीक्षक रामदत्त जोशीले अपराधि पक्राउ पर्ने दावी गरे । एसपी जोशीका अनुसार अहिले गाउँहरुमा सर्च अप्रेशन जारी छ, टेक्निकली र फिजिकली रुपले खोजी जारी छ, छिट्टै अपराधि पक्राउ परी कानुनको दायरामा ल्याइनेछ ।
निशानामा कांग्रेस
१७ माघमा नेपाली कांग्रेसका सांसदहरु लिला कोइराला र प्राध्यापक डा.चन्द्रमोहन यादव गृह जिल्ला धनुषा आएका थिए । कोइराला जनकपुरको ब्रम्हपुरी स्थित नीजि निवासमा आएका थिए भने यादव धनुषाको सपही स्थित पैतृक गाउँमा आएका थिए । सोही दिन अर्का सांसदहरु रामकृष्ण यादव, मुक्ता यादव र दिनेश परसैला यादव पनि आएका थिए । ती सांसदहरु नेपाली कांग्रेसको गाउँ, क्षेत्र तथा नगर हुँदै जिल्ला अधिवेशनको तयारीका लागि आएका थिए ।
गत साउन ३१ गते देखि आन्दोलनरत संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चा, संघीय मधेसी समावेशी गठबन्धन तथा विभिन्न संघर्ष समितिहरुले मधेस विरोधी संविधान जारी गर्ने सांसदहरुलाई मधेस प्रवेशमा घोषित रुपमै विज्ञप्ती जारी गरी रोक लगाएको थियो । ती सांसदहरु आएकै दिन देखि लिला कोइराला, चन्द्रमोहन यादव र रामकृष्ण यादवको घरमा पुगी आन्दोलनकारीहरुले विरोध प्रदर्शन गरेका थिए ।
तर, १८ माघका दिन अर्को सांसद आनन्द प्रसाद ढुङ्गाना पनि जनकपुरको भानु चौक स्थित नीजि निवासमा आएका थिए । सोही दिन फेरी मोर्चाका कार्यकर्ताहरुले कोइराला, ढुङ्गानाको घर घेराउ गरी ढुङ्गामुढा गर्दै विरोध प्रदर्शन गरेका थिए । उक्त दिन नेपाली कांग्रेसका अर्को सांसद विमलेन्द्र निधि जनकपुर आएका थिएनन् । तर, जनकपुरको मिल्स एरिया स्थित उनको निवासमा आन्दोलनकारीहरुले ढुङ्गामुढा गर्नुका साथै पेटूोल बम प्रहार गर्नुका साथै आन्दोलनरत मोर्चाका कार्यकर्ताहरुले आगजनी गर्ने प्रयास गरेका थिए । उनको निवासमा बस्दै आएका उनका दाजु नवेन्द्र निधिले राराब क्याम्पसको चढ्ने मोटरसाइकल जलेर नष्ट भएको थियो । उनी क्याम्पस प्रमुख हुन । नबेन्द्र निधिका अनुसार आफु उक्त दिन क्याम्पसमा रहेको बेला आन्दोलनकारीहरुले गरेको आगजनीबाट क्याम्पसको मोटरसाइकल जलेको थियो भने आगो निभाउने प्रयासमा उनकी श्रीमतिलाई चोट समेत लागेको थियो । आन्दोलनकारीहरुले गरेको ढुङ्गामुढाबाट उनलाई चोट लागेको निधिले बताएका थिए । ढुङ्गामुढा गर्ने क्रममा प्रहरीले भारत विहारको पुपरीका गौतम साह र जनकपुरका उमेश साहलाई पक्राउ गरेको थियो ।
१८ गते मोर्चा तथा गठबन्धन सहित विभिन्न संघर्ष समितिहरुको संयुक्त बैठकबाट जारी गरिएको विज्ञप्तीमा मधेस विरोधी सांसदहरुलाई जिल्ला छाड्न तथा जिल्लाको बातावरण सहज बनाईदिन ध्यानाकर्षण गराउँदै जिल्ला नछाडेसम्म विरोधका कार्यक्रमहरु जारी रह्ने बताइएको थियो । त्यस लगत्तै विमलेन्द्र निधिको घरमा आक्रमण तथा नेपाली कांग्रेसका सांसदहरु माथि घर घेराउ तथा आक्रमण भईरहेको भन्दै नेपाली कांग्रेस धनुषाका सभापति राम सरोज यादवले १९ माघमा विहान पत्रकार सम्मेलन मार्फत मोर्चाको उक्त कार्य तालिवानी शैलीको रहेको तथा अराजक भईरहेको भन्दै आफुहरुको अधिवेशन कुनै पनि हालतमा हुने बताएका थिए । २० गते बिमलेन्द्र निधि जनकपुर कुनै पनि हालतमा आउने र त्यसका लागि आफ्नो कार्यकर्ताहरुनै काफी रहेको राम सरोज यादवले मोर्चाका नेता तथा कार्यकर्ताहरुलाई जवाफ दिएका थिए । यादवको उक्त अभिव्यक्ति पछि १९ गते मोर्चाले फेरी प्रेस विज्ञप्ती जारी गरी जनताको मुक्तिको आन्दोलनका आन्दोलनकारीले जनताको मुक्तिका बाधकहरुलाई मधेस प्रवेशमा रोक लगाइएको छ । र, मधेसी जनताको मुक्ति नभएसम्म मधेस विरोधीको विरुद्ध आन्दोलन जारी रहनेछ, चाहे जस्तो सुकै मुल्य चुकाउन तयार छौं भन्दै चेतावनी दिएका थिए । यसका अतिरिक्त विज्ञप्ती मार्फत मधेस विरोधी सांसद विमलेन्द्र निधि लगायत अन्य सांसदहरुलाई धनुषा प्रवेश नगर्न सचेत गराउँदै प्रवेश गरेको खण्डमा उत्पन्न परिस्थितिको जिम्मेवार स्वयम सम्बन्धित सांसद नै हुने जनाइएको थियो ।
यता २० माघमा निधि जनकपुर आउने कार्यक्रम तय थियो । कांग्रेसका नेता तथा कार्यकर्ताहरु निधिलाई स्वागत गर्न तयारी गर्दै थिए भने अर्को तर्फ विरोधका लागि मोर्चाका कार्यकर्ताहरु जनक चौकमाा जम्मा भएका थिए । रामानन्द चौकबाट कांग्रेसका कार्यकर्ताहरु तथा गाउँबाट आएका नेता तथा कार्यकर्ताहरु समेत विमान स्थल पुगेका थिए । अर्को तर्फ विरोध गर्ने मोर्चाका नेता तथा कार्यकर्ताहरुलाई नाकाबन्दी गर्दै स्थानीय प्रहरीले भैरव चौकमै रोकेका थिए । करिब १ हजारको संख्यामा कांग्रेसका नेता तथा कार्यकर्ताहरुले निधिलाई स्वागत गर्दैै उनको पैतृक गाउँ नगराईन लगेका थिए । यता निधिलाई नेपाल सदभावना पार्टीकाा धनुषा अध्यक्ष रमन सिंह लगायत केही यूवाहरुले कालो झण्डा देखाई श्याम चौकमा विरोध प्रदर्शन गरेका थिए ।
अर्को तर्फ मोर्चा कांग्रेसका नेता तथा कार्यकर्ता र प्रहरी प्रशासनको बाक्लो उपस्थितिका सामु निरिह भएपछि २० माघमा प्रेस विज्ञप्ती जारी गर्दै निधि लगायतका सांसदहरु प्रहरी प्रशासनको चरम दुरुपयोग गरी जनकपुर आउने कायरतापुर्ण व्यवहार प्रकट भएको मोर्चाले ठहर गरेको थियो । प्रहरीको सुरक्षा चाहिँदैन, हाम्रो कार्यकर्ता नै हाम्रो सुरक्षाका लागि पर्याप्त छन् भने उद्घोष गरेका कांग्रेसका सांसदहरु प्रहरीको घेरामा आउनु भन्दा लज्जास्पद के हुन सक्छ भन्दै विज्ञप्ती मार्फत प्रश्न गरेका थिए । त्यसैगरी स्थानीय प्रहरी प्रशासन कांग्रेसको पृष्ठ पोषक भई मधेसी जनताको शान्तिपुर्ण आन्दोलनमा दमन गरी घाइते बनाएको प्रति दुख व्यक्त गर्दै घाइते प्रदिप कुमार चौधरी, रामकृष्ण भण्डारी, हरेराम चौधरी र बौवेलाल यादवको स्वास्थ्य लाभको कामना गरेका थिए । त्यसैगरी पक्राउ परेका आन्दोलनकारी सुशिल कर्णको रिहाई तथा विमलेन्द्र निधि लगायत सांसदहरुले जिल्ला नछाडेसम्म २१ गते देखि अनिश्चितकालिन आम हडताल घोषणा गरेको थियो ।
मोर्चाले आम हडताल घोषणा गरेपनि प्रभाव देखिएन । शिक्षण संस्थाहरु बाहेक केही पनि बन्द हुन सकेन । त्यसपछि २२ माघमा मोर्चाले आम हडताल फिर्ता लिएर कांग्रेसको क्षेत्रिय अधिवेशन तथा नगर अधिवेशन विथोल्ने उद्देश्यले मोर्चाका पदाधिकारीहरुलाई समेत क्षेत्रहरुमा परिचालन गर्ने निर्णय गरेको थियो । साथै कांग्रेसका सांसदहरुलाई मधेसको जिल्ला छोड्न समेत चेतावनी दिइएको थियो ।
    तर, मोर्चाको उक्त चेतावनीका बावजुद धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ को क्षेत्रिय अधिवेशन गरिएको छ । नेपाली कांग्रेसका सांसद विमलेन्द्र निधिको प्रमुख आतिथ्यमा नगराईनमा उक्त अधिवेशन गरिएको नेपाली कांग्रेसका जनकपुर उपमहानगरपालिकाका सभापति धिरेन्द्र मोहन झाले बताएका छन् ।



२०७२ माघ २४ गते आईतबार

मधेसमा फेरी सल्बलाउँदै ‘सशस्त्र समुह’

अधिकार प्राप्तिका लागि शान्तिपुर्ण आन्दोलन जारी रहेको बेलामा केही नयाँ सशस्त्र समुहहरु सल्बलाएका छन् । यस अघिसम्म अस्तित्व मै नरहेको समुहहरु जन्मिएका छन् भने हत्या हिंसाका घटनाहरुलाई जिम्मेवारी लिने क्रम फेरी पनि तराई मधेसमा बढ्दै गएको छ । विगतका समयमा रहेका थुप्रै सशस्त्र समुहहरु बार्ता तथा सम्वाद मार्फत बन्दुक विसाएर शान्ति प्रक्रियामा आई मुलधारको राजनीतिमा आईसकेको भएपनि केही सशस्त्र समुहहरु फेरी पनि राज्यका लागि चुनौति बन्दै आएको छ ।
नेपाली कांग्रेसको क्षेत्रिय अधिवेशन तथा नगर अधिवेशन देशैभरी भईरहेको बेला धनुषामा कांग्रेसका कार्यकर्ताहरुलाई आक्रमण गर्ने क्रम बढेको छ । सोही क्रममा धनुषामा एक जना कांग्रेसका स्थानीय नेताको गोली प्रहार गरी हत्या गरिएको छ भने अर्को नेता कार्यकर्तालाई गोली प्रहार गरी हत्या गर्ने प्रयास गरिएको छ ।
नेपाली कांग्रेस धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ का क्षेत्रीय प्रतिनिधि राजेन्द्रप्रसाद यादवको गोली प्रहारबाट हत्या भएको छ । धनुषाको बालाबाखर(४ वैरिया टोल घर भएका यादवलाई २२ माघ शुक्रबार राति करिब साढे ९ बजे तिर अज्ञात समूहले गोली हानी हत्या गरेको प्रहरीले जनाएको छ ।
धनुषामा २३ माघ शनिबार बिहान थप एक जनालाई अज्ञात समूहले गोली हानेको छ । धनुषाको गणेशमानचारनाथ नगरपालिका (२ निवासी अन्दाजी ४० वर्षीय नसिमुल्लाह राईनलाई गोली हानिएको छ । गणेशमानचारनाथ नगरपालिकाको वीरेन्द्रबजार चोकमा औषधि लिन पुगेका राईनलाई रातो रंगको पल्सर मोटरसाइकल चढेर आएको दुई जनाको समूहले गोली हानेको प्रहरीले जनाएको छ ।
कांग्रेस धनुषाका ती नेता तथा कार्यकर्ताहरु माथि गरिएको आक्रमणको जिम्मा एउटा सशस्त्र समुहले लिएको छ । जनकपुरका केही संचारकर्मीहरुलाई टेलिफोन गरी आफुलाई जनतान्त्रिक टाइगर जनशक्ति पार्टीको सेना प्रमुख बताउँदै पृथ्वी सिंहले उक्त घटनाको जिम्मेवारी लिएको हो । आफुले तराईमा कांग्रेसहरुलाई कुनै पनि कार्यक्रम नगर्न सचेत गराएपनि तराई मधेसका जिल्लाहरुमा अधिवेशन गरी अवज्ञा गरेको हुनाले भौतिक कारवाही गरिएको भन्दै पृथ्वी सिंहले केही संचारकर्मीहरुलाई टेलिफोन गरी घटनाको जिम्मा लिएको बताइएको छ ।
यस अघि २९ पुस २०७२ मा सिरहाको एक पेटूोल पम्पमा बम विस्फोटन गराइँदा भुमिगत समुह  जनतान्त्रिक तराई जनशक्ति पार्टीले जिम्मा लिएको थियो । उक्त समुहले सिरहाको नयाँ चौक चोहर्बामा रहेको गोपाल पेटूोल पम्पमा बम बिस्फोट गराएको दाबी गरेको थियो । ५ महिनादेखि तराई मधेसमा आन्दोलन जारी रहेपनि गोपाल पेटूोल पम्पले इन्धन कालोबजारी गरिरहेकोले चेतावनीस्वरुप बम बिस्फोट गराइएको जनतान्त्रिक तराई जनशक्ति पार्टीका केन्द्रीय अध्यक्ष धर्ती सिंहले केही स्थानीय संचारकर्मीहरुलाई  बताएका थिए ।
जनतान्त्रिक तराई जनशक्ति पार्टीका केन्द्रिय अध्यक्ष धर्ती सिंहको नेतृत्वमा पार्टीका जिल्ला इन्चार्ज अबिनास सिंहसहितका कार्यकर्ताहरुको समूहले बम बिस्फोट   गराएको बताइएको थियो ।
सप्तरीको झुटकी प्रहरी चौकीका इन्चार्ज समेत रहेका असई रमेश सुब्बामाथि २० पुष २०७२, सोमबार साँझ ६ बजेतिर गोली प्रहार गरी हत्या गरिएको थियो । छाती तथा तिघ्रामा एक र एक गोली गोली लागेका उनलाई उपचारका लागि राजविराजस्थित गजेन्द्रनारायण सिंह सगरमाथा अंचल अस्पतालमा ल्याउने क्रममा मृत्यु भएको थियो ।
गस्तीमा निस्केको बखत प्रहरी चौकी नजिकै दुई वटा भारतीय नम्बरको मोटरसाइकलमा आएका व्यक्तिहरुले उनीमाथि गोली प्रहार गरेको जिल्ला प्रहरी प्रमुख एसपी भीम ढकालले जानकारी दिएका थिए । उक्त घटनाको जिम्मेवारी मधेसका संस्थापक सशस्त्र समुहका नेता जयकृष्ण गोइतले लिएका थिए ।




२०७२ माघ २४ गते आईतबार

कांग्रेस नै मधेसीको मित्रशक्ति र सच्चा प्रतिनिधि हो ः बिमलेन्द्र निधि

द एक्सक्लुसिभ सम्वाददाता
जनकपुरधाम............
अहिले म नेपाली कांग्रेसको १३ औं महाधिवेशनको क्रममा यस जिल्लाको गाउँ, क्षेत्र, नगर तथा जिल्ला तहको अधिवेशन जुन कि नेपाली कांग्रेसको संगठनको आन्तरिक जीवनको काम देशैभरी चलिरहेको छ । सोही क्रममा म आफ्नो निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ र आफ्नो जिल्ला धनुषामा आएको छु । १५ माघ देखि नै देशैभरी अधिवेशनको प्रक्रिया सुरु भईसकेको छ । फागुन २० देखि २३ गतेसम्म काठमाण्डौमा पार्टीको राष्टिूय महाधिवेशन हुन गईरहेको छ । सोही शिलशिलामा आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रको अधिवेशनमा सहभागी हुन आएको छु । मलाई पुरा के विश्वास छ भने हाम्रो अधिवेशन शान्तिपुर्वक निर्वाध ढंगले सम्पन्न हुनेछ ।
संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चाले ठाउँ ठाउँमा खासगरी जनकपुरमा मेरो घरमा पनि आक्रमण गर्यो र अरु सांसदहरुको समेत घरमा आक्रमण गरी निषेध गर्नका लागि तथा नेपाली कांग्रेसको अधिवेशन विथोल्नका लागि नीति अपनाएका छन् । तोडफोडको कार्यक्रमहरु समेत भयो । यो अत्यन्त निन्दनिय कार्य हो । नहुनुपर्ने हो । मलाई आश्चर्य लागिरहेको छ कि मधेसी मोर्चाको लागि नेपाली कांग्रेस र हामीहरु त मित्रशक्ति हौं । मोर्चाले हामीलाई मित्रशक्तिको रुपमा लिनु पर्दछ । मोर्चाका शिर्षस्त नेताहरुले आफ्ना जिल्लाका नेताहरुलाई कुन ढंगले प्रशिक्षित गर्नुभएको छ ? यस्तो कार्यले मधेसी जनताको अधिकारको पक्षमा जुन आन्दोलन छ वा अभियान छ त्यो बलियो हुन्छ भन्ने कुरा मैले देखिरहेको छैन ।
अहिले संघीय लोकतान्त्रिक गणतान्त्रात्मक संविधान जुन जारी भएको छ त्यो ऐतिहासिक संविधान हो । संघीयता त मधेसी जनताकै माग थियो । म तपाईहरुलाई के स्मरण गराउन चाहन्छु भने १६ बुँदे सहमति भएपछि सिमाङ्कन विनाकै संविधान जारी गरिने कुरा थियो । त्यसपछि मधेसी मोर्चा र हामीले पनि के भनेका थियौं भने सिमाङ्कन विनाको संघीयता र संविधान जारी हुनु हुँदैन । तपाईहरु याद गर्नुस कि बाँकी राजनीतिक दलहरु मध्ये म नै पहिलो व्यक्ति हो जसले भनेको थियो कि १६ बुँदे सच्याउनुस । गल्ती भयो । विना सिमाङ्कनको संघीयता हुनु हुँदैन भनेर मैले अभिव्यक्ति दिएपछि मात्र राष्टिूय बहस सुरु भयो र सिमाङ्कनको खाका सहित संविधान जारी गरियो । यो अर्को कुरा हो कि मधेसमा २ प्रदेश वा ३ प्रदेश के हुने भन्ने कुराको टुङ्गो लाग्न बाँकी छ । तर, कम से कम पर्सा देखि सप्तरीसम्मको मधेसमा एउटा प्रदेश आएको छ । नेपाली कांग्रेस र हामीले त भनिरहेकैं छौं कि मधेसमा दुई देखि तीन प्रदेश हुनुपर्दछ । यस सम्बन्धमा मधेसी मोर्चासँग समेत बार्ता र छलफलहरु भईरहेको छ । ३ महिना सम्ममा यसको निकास निकाल्ने कुरामा मोर्चाहरु पनि तयार छन् । मधेसी मोर्चाले सुरुमा त २२ बुँदे र ८ बुँदे सहमति कार्यान्वयन हुनुपर्छ भन्ने माग मात्र राखेको थियो । मधेसी मोर्चाको माग ठोस रुपमा के छ भन्ने कुरा समेत बाहिर नआएको बेलामा मैले के भनेको थियो भने खास गरेर १ सय ६५ वटा निर्वाचन क्षेत्रको निर्धारणको कुरामा त्यो क्षेत्रको निर्धारण जनसंख्याकै आधारमा हुनुपर्छ भनेर मैले भनेको थिएँ । अहिलेको संशोधन जुन पारित भएको छ त्यो दुईटै संशोधन प्रस्ताव मैले नै राखेको थिएँ । र, मोर्चाका शिर्ष नेताकै सल्लाहमा राखेको थिएँ । परिणाम स्वरुप १ सय ६५ वटा निर्वाचन क्षेत्र मध्ये मधेसमा मात्रै ८० वटा निर्वाचन क्षेत्रहरु निर्धारण भएको छ । पहिले त ६५ वटा मात्र थियो । मेरै अडानका कारण ८० वटा भएको हो ।
म के पनि खुलासा गर्न चाहन्छु भने जसरी प्रदेशको जनसंख्याको आधारमा निर्वाचन क्षेत्र हुनुपर्ने भन्ने कुरा दोस्रो मोडेल जुन पारित भएको छ, त्यस सम्बन्धमा पनि मधेसी मोर्चाका शिर्ष नेताहरु उपेन्द्र यादव, महन्थ ठाकुर, हृदेश त्रिपाठी, सर्बेन्द्रनाथ शुक्ला र लक्ष्मणलाल कर्ण जस्ता नेताहरु कै सल्लाह अनुसार भएको हो । उहाँहरु कै के भनाई थियो भने प्रदेशको जनसंख्याको आधारमा निर्वाचन क्षेत्रको निर्धारण हुनुपर्दछ । र, त्यो भयो ।
तर, जनकपुरमा मलाई थाहा छैन मधेसी मोर्चाका नेताहरुले किन विरोध गरिरहनु भएको छ । हो, राजनीतिमा शान्तिपुर्ण आलोचना गर्न तथा विरोध गर्न पाउनु स्वाभाविक हो । मलाई केही भन्नु छैन । तर, राजनीतिक रुपमा भन्ने हो भने मधेसी मोर्चाका नेताहरुसँग म के आग्रह गर्न चाहन्छु भने मधेसी जनताको अधिकार प्राप्तिका लागि तपाईहरु लडिरहनु भएको छ भने तपाई एक्लै लड्न सक्नु हुन्न । तपाईले आफ्नो मित्र शक्तिको पहिचान गर्नसक्नु पर्दछ । र, नेपालमा मोर्चाको मित्र शक्ति भनेको नेपाली कांग्रेस मात्रै हो । नेपाली कांग्रेसमा पनि हामीहरु छौं अनि नेपाली कांग्रेस छ । र, म के पनि भन्न चाहन्छु भने मधेसी जनताको प्रतिनिधि भनेको नेपाली कांग्रेस नै हो । कांग्रेस र मधेसी पर्यायवाची शव्द हुन । नेपाली कांग्रेसलाई मधेसी जनताले हमेशा शक्ति र तागत दिँदै आएको छ । मधेसी जनताको लागि नेपाली कांग्रेस र हामीहरु सधै लडिरहनेछौं । मधेसी जनताको सच्चा प्रतिनिधि भनेकै हामीहरु हो ।मधेसी मोर्चा त आज गठन भएको छ । तिनका नेताहरु आज आएका छन् । तर मधेसको लडाई हामीले धेरै पहिले देखि लडिरहेका छौं ।  अहिले पनि धनुषा जिल्लाका नेताहरुलाई म आग्रह गर्न चाहन्छु कि प्रदेश नम्बर दुईको हरेक जिल्लाको मधेसी मोर्चाका नेताहरुलाई आग्रह गर्न चाहन्छु कि हाम्रो अधिवेशन सम्पन्न भएपछि तपाईहरुकै मित्रशक्ति बढ्ने छन् । आफ्नो मित्रशक्तिलाई यदि कमजोर गर्नुहुन्छ भने तपाईले आफ्नो खुट्टामा आफै बञ्चरो हान्नु हुन्छ । त्यसैले हाम्रो कार्यक्रम वा अधिवेशन विथोल्ने कोशिश नगर्नुस भन्ने कुरा विनम्रता पुर्वक भन्न चाहन्छु ।
पत्रकारहरुसँग पनि म के अनुरोध गर्न चाहन्छु भने यस्तो अराजक, उच्श्रृङ्खल रुपमा आन्दोलनको स्वरुप नबनोस त्यसका लागि तपाईहरु पनि मोर्चालाई सचेत गराउनुस ।
मधेसी मोर्चाका नेताहरुले यति दिन देखि निषेधको राजनीति गर्दै आएपनि हामीहरुले धैर्यका साथ, संयमता अपनाएका छौं । हामी धैर्य र संयमताका साथ राजनीति अगाडी बढाउँदै आएका छौं । त्यसैले हामीले कहिल्यै मुठभेड चाहेका छैनौं । म जनकपुरका मोर्चाका नेताहरुलाई पनि के भन्न चाहन्छु भने तपाईहरु पनि मुठभेडको राजनीति नगर्नुस ।
मधेस आन्दोलनका दौरान राज्यले दमन गरेकै हो । त्यतिबेला म मन्त्रि थिएँ । र, क्याविनेटकै वैठकमा मैले के भनेको छु भने मधेस आन्दोलनको विषय राजनीतिक विषय हो र संविधान नै त्यसको मुल कारण हो । संविधानमा त्रुटि भएका कारण नै यो स्थिति उत्पन्न भएको हो । त्यसैले यसको उपचार राजनीति नै हुनुपर्छ, बल प्रयोग होइन भनेर मैले क्याविनेटमा र सार्वजनिक रुपमा पनि भनेको छु । अहिले आन्दोलनको आवश्यकता छ कि छैन भन्नु भन्दा पनि शान्तिपुर्ण तरिकाले आन्दोलन गर्न सकिन्छ तर हिंसा, तोडफोडको आन्दोलन बन्द गर्नुपर्छ । सिमाङ्कन, नागरिकता र राष्टिूय सभामा जनसंख्याको आधारमा प्रतिनिधित्व हुनुपर्छ, भाषा जस्तो मुद्दाहरु जायज छन् भनेर नेपाली कांग्रेसले भन्दै आएको छ र हामी जस्तो मानिसले कांग्रेस भित्र अभियान चलायौं । त्यसपछि अन्य पार्टीहरुसँग पनि छलफल चलायौं । त्यसैले एउटा जनमत तयार भएको छ । र, हामीहरु ती मुद्दाहरुका पक्षमा जनमत बनाईरहेकै छौं । त्यसैले हामी अहिले कांग्रेसको महाधिवेशनमा लागेका छौं । मलाई पुरा विश्वास के छ भने हाम्रो महाधिवेशन सम्पन्न भए लगत्तै ती कुराहरु बार्ता मार्फत सम्बोधन हुनेछन् । मेरो घरलाई तोडेर नेपाली कांग्रेसको अधिवेशनलाई विथोलेर मधेसीको कुनै माग सम्बोधन हुन सक्दैन । त्यसैले हाम्रो अधिवेशन शान्तिपुर्ण तरिकाले सम्पन्न हुन दिनुपर्दछ ।
    (माघ २० गते जनकपुर आउने क्रममा विमान स्थलमा संचारकर्मीहरु समक्ष बिमलेन्द्र निधिले राखेको धारणा)



२०७२ माघ २४ गते आईतबार

संकटमा कांग्रेस धनुषाको अधिवेशन

अजय अनुरागी
जनकपुरधाम............

संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चाले गरेको विरोधका कारण कांग्रेस धनुषाको अधिवेशन अन्यौलमा परेको छ । जिल्लाका कतिपय ठाउँहरुमा मोर्चाका नेताहरुले विरोध गरिरहेको भएपनि केन्द्रबाट सांसदहरु लिला कोइराला, डा.चन्द्रमोहन यादव, मुक्ता यादव, दिनेश परसैला र पुष्पलता लामा अधिवेशनको तयारीका लागि गृह जिल्ला आईपुगेका छन् । त्यसैगरी आनन्द ढुङ्गाना पनि आउने क्रममा छन् भने विमलेन्द्र निधि २० माघमा जनकपुर आउने भएका छन् । यस अघि मधेसी मोर्चाले मधेस विरोधी संविधान जारी गर्ने सांसदहरुलाई मधेस प्रवेश तथा गृह जिल्ला प्रवेश निषेध गर्ने निर्णय गरेका थिए । तर पनि ती नेताहरु आ आफ्नो गृह जिल्लामा आई अधिवेशनको तयारीमा जुटेका छन् । कांग्रेस धनुषाका सभापति रामसरोज यादवका अनुसार अधिवेशन निर्धा्रित मितिमै हुने बताएका छन् । माघ १५ मा वडा र गाविस सम्मेलन, २२ गते क्षेत्रीय अधिवेशन तथा २५ मा जिल्ला अधिवेशनको तालिका छ । तर, आन्दोलनरत मधेसी मोर्चाले अधिवेशन हुन नदिने निर्णय गरेको छ ।
मोर्चाको अवरोध
मधेसी मोर्चासम्बद्ध सबै दलको बैठकले मंगलबार कांग्रेसका सबै तहका अधिवेशन बिथोल्ने निर्णय गरेको छ । मधेस विरोधी संविधानमा हस्ताक्षर गर्ने जुनसुकै पार्टीलाई पनि राजनीतिक कार्यक्रम गर्न नदिइने सद्भावना पार्टी जिल्ला अध्यक्ष सञ्जयकुमार सिंहले बताए । १२ माघ मा मोर्चाको संयोजक तथा सदभावना अध्यक्ष संजय कुमार सिंह, संघीय समाजवादी फोरम अध्यक्ष शेषनारायण यादव, तमलोपाका संयोजक परमेश्वर साह, तमसपाका संयोजक रुपनारायण मण्डल, राष्टिूय मुस्लिम संघर्ष गठबन्धनका संयोजक मो.इजराइल अहमद, तमरा अभियानका संयोजक संजय ठाकुर, रामसपाका उपाध्यक्ष सुमन्त कान्त ठाकुर, संयुक्त यूवा संघर्ष समितिका संयोजक धर्मेन्द्र साह, मासका संयोजक सरोज मिश्र, मधेस क्रान्ति संघर्ष समितिका संयोजक नविन यादव र मधेस नागरिक समाज संघर्ष समितिका संयोजक लब कुमार झाले संयुक्त रुपमा जारी गरेको विज्ञप्तीमा कांग्रेस धनुषाको अधिवेशन विथोल्ने निर्णय गरेका हुन । मधेस विरोधी संविधान जारी गर्ने प्रधानमन्त्रीको पार्टी नेपाली कांग्रेसको हुने भनिएको सबै तहको अधिवेशन नगर्न÷नगराउन अनुरोध छ, उक्त अनुरोधलाई बेवास्ता गरी अधिवेशन गर्न खोजिएमा त्यस्ता अधिवेशन विथोलिने छ । र, त्यसबाट उत्पन्न हुने परिस्थितिको जिम्मेवार नेपाली कांग्रेस स्वयम हुनेछ, उल्लेख गरिएको छ ।
मोर्चाले अधिवेशन तयारीको क्रममा जिल्लाका कतिपय गाउँहरुमा अवरोध गर्नुका साथै कांग्रेस पार्टी कार्यालय अगाडी नै गएर विरोध र नाराबाजी गरेपछि अधिवेशन प्रभावित भएको छ । त्यसकारण गाउँ र वडा अधिवेशन हुने भनिएको मिति माघ १५ बाट माघ १७ का लागि सार्दै अन्य कार्यक्रम कांग्रेसले यथावत राखेको छ । यद्यपि कांग्रेस सचिव कोमलकान्त झाका अनुसार करिब ४० प्रतिशत  गाउँहरुमा माघ १५ गते नै सहमति गरी नेतृत्व चयन गरिसकिएको छ । मधेसी मोर्चाको निर्णयलाई ‘गैरलोकतान्त्रिक’ बताउँदै कांग्रेस सभापति रामसरोज यादवले निन्दा गरे । ‘यो असहिष्णुताको पराकाष्ठा हो । लोकतन्त्रमा सबैलाई राजनीति क्रियाकलाप गर्ने अधिकार हुन्छ । हामी अधिवेशन गर्छाैं,’ उनले भने । सात निर्वाचन क्षेत्र, एक उपमहानगरपालिका, पाँच नगरपालिका तथा ७२ गाविस भएको जिल्लामा ११ हजारभन्दा बढी क्रियाशील सदस्य छन् ।
कांग्रेसको विधान अनुसार साधारण सदस्यता लिएको व्यक्तिले निरन्तर रुपले २ घण्टा अनिवार्य रुपले पार्टीको क्रियाकलापमा सहभागि भएको व्यक्तिलाई तल्लो निकायका कार्य समितिले उसको क्रियाकलाप हेरी क्रियाशिल सदस्यता प्रदान गर्ने प्रावधान छ । तर, अहिले भएको के हो भने साधारण सदस्यता समेत प्राप्त नगरेका, विगतमा पार्टीका गतिविधि, पार्टीको हित विपरित क्रियाकलापमा लागेका व्यक्तिहरु, अन्य पार्टीमा समेत आवद्ध भएका व्यक्तिहरुलाई आ(आफ्नो वर्चश्व कायम राख्नका लागि अगुवा नेताहरुले एकातर्फ क्रियाशिल सदस्यता वितरण गरेका छन् भने अर्को तर्फ आफ्ना पक्षमा नभएका जेन्यून कार्यकर्ताहरुलाई समेत सदस्यता दिलाउनबाट बञ्चित गरिएका छन् ।
एउटै परिवारबाट आमा, बुवा, दाजु, भाई, भाउजु, बुहारी, काका, काकी, भतिजा, भतिजी, नाता, गोता, त्यसपछि आफ्नो जाति, नजिकका जातिलाई क्रियाशिल सदस्यता प्रदान गर्ने कतिसम्मको होडवाजी चलेको छ भने धनुषामा भरिएका क्रियाशिल सदस्यता फारमको सुचि हेरेमा नै पुष्टि हुन्छ ।
धनुषामा कांग्रेसका कार्यालय सचिव मिथिला प्रसाद ठाकुरले उपलब्ध गराएको तथ्याङ्क अनुसार धनुषाको क्षेत्र नं.२मा १ हजार ६ सय ६९ नविकरण र ७ सय ६६ थप सदस्यता, क्षेत्र नं.३ मा १ हजार २ सय ३४ नविकरण र ८ सय १३ थप नयाँ सदस्यता, क्षेत्र नं. ४ मा १ हजार २ सय ५४ नविकरण, क्षेत्र नं.५ मा १ हजार २ सय ६४ नबिकरण र ७ सय ८० नयाँ सदस्यता, क्षेत्र नं.६ मा ९ सय ४१ नविकरण र ७ सय ४१ थप सदस्यता र क्षेत्र नं. ७ मा १ हजार १ सय ९ नबिकरण र ७ सय ३३ थप नयाँ क्रियाशिल सदस्यता प्रदान गरिएको फारम प्राप्त भईसकेको छ । क्षेत्र नं.१ बाट फारम अहिलेसम्म बुझाइएको छैन । यसरी हेर्ने हो भने ७ वटै निर्वाचन क्षेत्रलाई जोड्ने हो भने ९ हजार नविकरण र ३ हजार थप नयाँ सदस्यता गरि कुल १२ हजार क्रियाशिल सदस्यता यसपटक वितरण गरिएको छ । यसअघिसम्म धनुषामा करिब १० हजार जति क्रियाशिल सदस्य रहेका थिए । जसमध्ये केही मानिसहरुको मृत्यु भएको छ ।
यसअघि मोर्चाले २१ भदौमा पनि नेपाली कांग्रेस धनुषाको कार्यालयमा आगजनी गरिसकेको छ । आन्दोलनकारीहरुको एक समूहले जनकपुर उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ४ स्थित पिडरिया माइस्थान नजिकै रहेको नेपाली कांग्रेस पार्टी कार्यालयमा पेटूोल छर्केर आगो लगाएपछि कांग्रेस पार्टी कार्यालयमा रहेको महत्वपूर्ण कागजातहरु, दुई थान कम्प्युटर, चार टेबल, चार सोफासेट, टेलिफोन, फ्याक्स र इन्भर्टर लगायतका सामग्रीहरु जलेर पूर्णरुपमा नष्ट भएको थियो । आगलागीका कारण पार्टी कार्यालयको चार कोठे भवन र सामग्रीहरुसहित करिब ४० लाख रुपैयाको धनजनको क्षति भएको नेपाली कांग्रेस धनुषाका सभापति रामसरोज यादवले जानकारी दिएका थिए ।  त्यसैगरी मंसिर १४ गते संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चा र संघीय समावेशी मधेसी गठबन्धनले नेपाली कांग्रेसको बिरोध गर्दै जनकपुरमा प्रदर्शन गरेका थिए । नेपाली कांग्रेसले मधेस आन्दोलनको समर्थनमा झण्डासहित जनकपुरमा जुलुस निकाल्ने भएपछि मधेसमा आन्दोलनरत पक्षले बिरोध गर्दै प्रदर्शन गरेका थिए । प्रदर्शनकारीले कांग्रेसले झण्डासहित प्रदर्शन गर्दा आफ्नो आन्दोलन ओझेलमा पर्ने भन्दै बिना झन्डा आन्दोलनका सहभागी हुन आह्वान गरेका थिए । तर, बढी विरोध भएपछि कांग्रेसले आफ्नो जुलुस ननिकाली व्याक भएका थिए ।
मोर्चाको केन्द्रिय नेता लचक
संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चा तराईका जिल्लामा कांग्रेस अधिवेशन हुन दिने विषयमा लचक देखिएको छ । कांग्रेस नेताहरुको अनुरोधपछि मधेसी मोर्चाका नेताहरुले औपचारिकरुपमै तल्लो तहबाट अवरोध नगर्न अपिल गर्ने तयारीमा छन् ।
मोर्चाले अवरोध नर्पुयाउने खालको निर्णय नगर्दा तराईका विशेषतस् पर्सादेखि सप्तरीसम्मका जिल्लामा कांग्रेसलाई अधिवेशन सम्पन्न गर्न चुनौति थपिएको छ । केही ठाउँमा झडप भएको छ भने केही ठाउँमा अधिवेशन नै रोकिएको छ । शुक्रबार देशैभर एकै पटक गाउँ, नगर वडा र नगर अधिवेशन तोकिएकोमा तराईका कतिपय जिल्लामा हुन सकेन । मोर्चा कार्यकर्ताले गर्न सक्ने अवरोध र कतिपय स्थानमा पाार्टीको आन्तरिक तयारी नपुगेर अधिवेशन रोकिएको हो । कांग्रेसले आफ्नो महाधिवेशनमा सहयोग र्पुयाउन आन्दोलनरत संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चासँग शुक्रबार पनि आग्रह गरेको छ । शुक्रबारैबाट कांग्रेसको देशैभर महाधिवेशन प्रक्रिया सुरु भएको हो ।
शुक्रबार बिहान कांग्रेस नेता विमलेन्द्र निधि र आनन्द ढुंगानाले मोर्चाका शीर्ष नेता तराई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टीका अध्यक्ष महन्थ ठाकुरसँग उनको निवास सानोठिमीमा भेट गरेर अधिवेशनको सहज वातावरणका लागि सहयोग मागेका हुन् । स्वास्थ्य उपचारका लागि माघ ३ मा दिल्ली गएका ठाकुर बिहीबार राति मात्र काठमाडौं फर्किएका हुन् । कांग्रेस नेता ढुंगानाले लोकतान्त्रिक पद्धतिको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पाटो निर्वाचनलाई काँही कतैबाट अवरोध हुन नहुने बताए । ’ठाकुरजीलाई भेटेर अधिवेशनको सहजताका लागि आग्रह गरेका छौं,’ ढुंगानाले भने, ’उहाँ सकारात्मक हुनुहुन्छ । साथीहरुसँग यस विषयमा छलफल गरेर जनाउ दिने भन्नु भएको छ ।’ ढुंगानाले लोकतन्त्र स्थापनाका लागि आफूहरुसँगै लडेको भन्दै त्यसको पद्धति संस्थागत गर्न पनि जिम्मेवारी रहेको ठाकुरलाई आग्रह गरेका थिए । १२ दिनको दिल्ली बसाईपछि फर्किएका ठाकुरको राजनीतिक भेटघाट नै कांग्रेसका नेताहरुसँग प्रारम्भ भएको हो । यसअघि तराईका सांसदहरुले विज्ञप्ती निकालेर अधिवेशनका लागि सौहार्दपूर्ण  वातावरण निर्माणका लागि सहयोग माग गरेका थिए ।
आन्दोलनको समिक्षा, कांग्रेस महधिवेशन, भावी कार्यक्रम, महागठबन्धन मोर्चाको आगामी बैठक लगायतका विषयमा छलफल गर्न शुक्रबार अपरान्ह तमलोपा कार्यालयमा बोलाइएको मोर्चा सचिवालयको बैठकमा तमसपा नेता रामनरेश राय अनुपस्थित भएपछि हुन सकेन । पार्टीको जारी कार्यसम्पादन बैठकमा व्यस्त रहेका कारण राय अनुपस्थित भएका हुन् । सचिवालय सदस्य सदभावना पार्टीका महासचिव मनीषकुमार सुमनले बैठक आइतबारलाई सारिएको बताए । मोर्चाले ँसफ्ट कर्नर’ राखेकै कारण कांग्रेसको गाउँ अधिवेशनमा उति साह्रो अवरोध नपुगेको सुमनले भने । अनौपचारिक रुपमा मोर्चाका नेताले विशेष तामझाम नगरी जिल्लामा अधिवेशन गर्न कांग्रेसलाई आग्रह गरेका छन् । मधेस आन्दोलनमा जिल्ला स्तरमा प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष कांग्रेस समर्थक र कार्यकर्ताले सहभागिता जनाएकाले पनि मोर्चा उनीहरुको अधिवेशनप्रति उत्तिसारो नकारात्मक छैन ।
कांग्रेसको माघ २२ मा हुने क्षेत्रीय अधिवेशन अगावै मोर्चाले अधिवेशनमा अवरोध नर्पुयाउने खालको निर्णय वा सर्कुलर गर्ने सम्भावना छ । संविधान संशोधनपछि पनि असन्तुष्ट र आन्दोलित रहेको मोर्चाको आगामी बैठक माघ १९ वा २० गते बस्ने तयारी छ । ’अध्यक्षहरुको समय मिलाएर बैठकको समय र स्थान तय हुनेछ,’ सुमनले भने । मोर्चाले अहिले १८ गतेसम्म आन्दोलनको कार्यक्रम ल्याएको छ ।
मधेसमा आन्दोलरत मधेसी दलहरुको अर्को मोर्चा संघीय समावेसी मधेसी गठबन्धनको बैठक आइतबारबाट वीरगन्जमा बस्दैछ । राष्टिूय मधेस समाजवादी पार्टीका प्रवक्ता केशव झाले बैठकले भावी रणनीति तय गर्ने बताए । उक्त गठबन्धनका एक घटक रामसपाले शुक्रबार विज्ञप्ती निकालेर लोकतन्त्रमा हरेक जनीतिक दललाई आ आफ्ने कार्यक्रम गर्ने स्वतन्त्रता हुने भएकाले अरु पार्टीको कार्यक्रममा बाधक वा विरोधमा नउत्रिने जनाएको छ ।
विभिन्न तहको अधिवेशनका तयारी
नेपाली कांग्रेसको धनुषा अधिवेशन सम्पन्न गराउनको लागि निर्वाचन पर्यवेक्षक परशुराम कोइराला जनकपुरमा आएर निर्वाचनको प्रक्रिया अगाडी वढाईसकेका छन् । ७२ गाविस, मिथिला, धनुषाधाम, सबैला, क्षिरेश्वर, गणेशमान चारनाथ गरी कुल ४ नगरपालिका र १ जनकपुर उपमहानगरपालिका, ७ वटा निर्वाचन क्षेत्र तथा जिल्ला कार्यसमितिको निर्वाचन हुँदैछ । नगरपालिकाको हकमा एउटा वडामा एउटा सभापति, एउटा क्षेत्रिय महिला प्रतिनिधि र दुईवटा क्षेत्रिय प्रतिनिधि चयन हुनेछन् । त्यसैगरी उपमहानगरपालिकामा एक जना सभापति, एक जना महिला क्षेत्रिय प्रतिनिधि र ४ वटा क्षेत्रिय प्रतिनिधि चयन हुनेछन् । तर, क्रियाशिल सदस्यता १ सय भन्दा वढी भएको खण्डमा एक जना सदस्य थपिन्छन् र २५ वटा महिला क्रियाशिल सदस्य भएमा एउटा महिला प्रतिनिधि थपिन्छन् । ६ वटा नगरपालिका र एउटा उपमहानगरपालिकामा कुल ७८ वटा वडाहरु छन् । तसर्थ ७८ वटा सभापति चुनिने छन् ।
गाविसको हकमा यदि १ सय जना क्रियाशिल सदस्य छन् भने एउटा पार्टी सभापति, दुई जना महिला क्षेत्रिय प्रतिनिधि, दलित, जनजाती र मुस्लिम समुदायबाट एक एक जना र अन्य ४ गरी जम्मा १० जना प्रतिनिधि एउटा गाविसबाट चुनिनेछन् । ती १०वटै प्रतिनिधि आ आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रको क्षेत्रिय अधिवेशन र जिल्ला अधिवेशनका लागि मतदाता चुनिन्छन् । हरेक मतदाता सभापतिको लागि उम्मेदवार समेत हुन सक्छन् । तर, सभापतिले माथिल्लो निकायमा उम्मेदवारी दर्ता गराउँदा तल्लो निकायको सभापतिको पद खारेजी हुने कांग्रेसको विधानमा उल्लेख छ ।
धनुषा जिल्लाबाट जम्मा १३ सयको हाराहारीमा प्रतिनिधि चुनिने अनुमान गरिएको छ । उक्त प्रतिनिधिमा कांग्रेसका बहालबाला केन्द्रिय सदस्य, सांसद, सांसदमा हारेका उम्मेदवार स्वतः प्रतिनिधि बन्न पाएका छन् । त्यसैगरी केन्द्रिय सदस्यहरु स्वतः महासमितिको सदस्य बन्न पाएका छन् । गाउँबाट निर्वाचित भएका प्रतिनिधिहरु मिलेर क्षेत्रिय अधिवेशन गर्छन् । क्षेत्रिय समितिमा प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा एउटा सभापति, दुईवटा महिला महाधिवेशन प्रतिनिधि, एक÷एक जना दलित, जनजाती, मुस्लिमबाट र अन्य ५ जना गरी १२ सदस्यीय क्षेत्रिय समिति चुनिन्छन् । क्षेत्रिय सभापति पनि केन्द्रिय महाधिवेशनका लागि प्रतिनिधि हुन्छन् । क्षेत्रिय समितिबाटै चुनिएका एक महिला सहित ४ पुरुष  गरी ५ जना महाधिवेशन प्रतिनिधि महासमिति सदस्यका लागि मतदाता हुन्छन् । क्षेत्रमा सभापति, सचिव, कोषाध्यक्ष र ७ जना सदस्य सहित १० सदस्यीय क्षेत्रिय समिति निर्वाचनबाट चुुनिन्छन् भने बाँकी ७ जना सदस्यलाई क्षेत्रिय सभापतिले मनोनयन गरेर कुल १७ सदस्यीय कार्यसमिति बनाउँछन् ।
जिल्ला कार्यसमितिको लागि प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रबाट हुने क्षेत्रिय अधिवेशन मै ५÷५ जना जिल्ला कार्यसमिति सदस्यमा चुनिन्छन् । त्यसैगरी जिल्ला सभापतिले समावेशीको सिद्धान्त अनुसार १४ जना सदस्यलाई (एउटा क्षेत्रबाट दुई जना नबढने गरी) चुन्न सक्छन् । र, जिल्ला कार्यसमितिमा एक जना सभापति, एक जना सचिव र एक जना कोषाध्यक्ष गरी धनुषामा कुल ४९ सदस्यीय जिल्ला कार्यसमिति चुुनिन्छन् । ७ वटै निर्वाचन क्षेत्रका क्षेत्रिय सभापति जिल्ला कार्यसमितिमा पदेन सदस्य हुन्छन् । तर, कार्यसमितिको निर्णयमा मताधिकारबाट बञ्चित हुन्छन् ।
गुटबन्दी हावी
एकता र ऐतिहासिक महाधिवेशन कांग्रेसको १२ औं महाधिवेशनको नारा रहेपनि केन्द्र देखि जिल्ला सम्म पार्टी भित्र एकता हुन सकेको छैन । केन्द्रिय महाधिवेशनमा संस्थापन पक्षबाट सुशिल कोइराला विजयी भएका थिए भने प्रजातान्त्रिक पक्षबाट शेरबहादुर देउवा पराजित भएका थिए । अहिलेसम्म पनि पार्टी भित्र उक्त दुई गुट विद्यमान छन् जसको असर धनुषामा पनि पर्नु अस्वाभाविक होइन । धनुषाको अधिवेशनमा संस्थापन पक्षबाट स्मृतिनारायण चौधरी सभापतिमा पराजित भए भने प्रजातान्त्रिक पक्षबाट रामसरोज यादव निर्वाचित भए । चौधरी पछिल्लो संविधानसभाको चुनावमा संस्थापन खेमा छोडेर निधिसँग नजिकिएका छन् ।
धनुषामा संस्थापन पक्ष तर्फ अहिले लिला कोइराला, आनन्द ढुङ्गाना शिर्षस्त नेताका रुपमा रहेका छन् भने ती दुई नेताका इर्दगिर्द सभाषदहरु रामकृष्ण यादव, डा.चन्द्रमोहन यादव, दिनेश प्रसाद परसैला, पुष्पलता लामा, मुक्ता कुमारी यादव र रश्मी ठाकुर रहेका छन् । कोइराला र ढुङ्गाना संस्थापन पक्षमै रहेपनि ती दुवै बीचको सम्बन्ध धेरै चिसिएको तथा बोलचाल समेत नरहेको बताइन्छ । अर्को तर्फ प्रजातान्त्रिक पक्षको धनुषामा विमलेन्द्र निधिले कमाण्ड सम्हालेका छन् । उक्त खेमामा सभाषदहरु महेन्द्र यादव, मिनाक्षी झा, लक्ष्मी भण्डारी, प्रमिला दास, प्रेम किशोर साह रहेका छन् । त्यसैगरी जिल्ला कार्य समितिमा प्रजातान्त्रिक पक्षका सभापति रामसरोज यादव, उपसभापति विजय साह र सचिव कोमलकान्त झा छन् भने संस्थापन पक्षबाट सचिव सन्तोष यादव र कोषाध्यक्ष हरिनारायण साह छन् ।
प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रबाट ५÷५ जना र ३ जना मनोनित गरी कुल ३८ सदस्य सुरुमा गठन हुँदा १७ जनाका साथ संस्थापन पक्ष बहुमतमा थिए भने १६ जनाका साथ प्रजातान्त्रिक पक्ष अल्पमतमा थिए किनभने ५ जना सदस्यहरु तटस्थ थिए । ७ जना क्षेत्रिय सभापतिहरु मध्ये १ नम्बरका दिनेश परसैला यादव, २ नम्बरका राजकिशोर सिंह र ७ नम्बरका रामनरेश महत्तो संस्थापन पक्षका क्षेत्रिय सभापति हुन भने ३ नम्बरका परमेश्वर यादव, ४ नम्बरका हरिशंकर साह, ५ नम्बरका योगेन्द्र पञ्जियार, ६ नम्बरका रामकृष्ण मण्डल प्रजातान्त्रिक पक्षका क्षेत्रिय सभापति हुन । जसमध्ये ७ नम्बरका क्षेत्रिय सभापति रामनरेश महत्तो र नेता आनन्द ढुङ्गाना बीच विवाद भएपछि अहिले महत्तो प्रजातान्त्रिक पक्ष तिर लहसिएको बताइन्छ ।
अबको समिकरण
धनुषामा संस्थापन पक्ष नाम मात्रको देखिन्छ । नेताहरु लिला कोइराला र आनन्द ढुङ्गाना जिल्ला भन्दा पनि केन्द्रमै व्यस्त भएपछि संस्थापन पक्षका नेताहरु कमजोर बनेको कारण अहिले पनि संस्थापन पक्षमा अनौपचारिक रुपले राष्टूपति रामबरण यादव नै नेता रहेको बताइन्छ । यादव आफ्नो उत्तराधिकारीको रुपमा छोरा चन्द्रमोहनलाई स्थापित गर्न हरेक कसरत गरिरहेको बताइन्छ । राष्टूपतिको कतिसम्म प्रभाव धनुषाको राजनीतिमा छ भन्ने कुरा छोरा चन्द्रमोहन कांग्रेसको क्रियाशिल सदस्य नभएता पनि पहिलो संविधानसभाको उपचुनावमा उनले टिकट दिलाउन सफल हुनुले पनि पुष्टि गर्दछ । उपचुनावमा पराजित भएपछि दोस्रो चुनावमा क्षेत्रले उनको छोरालाई सिफारिस नगरेपनि राष्टूपतिले आफ्नो दबाबमा टिकट दिलाउन मात्र सफल भएनन्, विजयी गराएरै छाडे ।
    यता आनन्द ढुङ्गाना आफु समानुपातिकमा पर्ने ढुक्क भएपछि आफ्ना विश्वासपात्र बासलाल महत्तोलाई टिकट दिलाए भने अर्को तर्फ उनी बासलाललाई चुनावमा प्रचार गरी उनलाई सहयोग गर्नुको सट्टा बाँकेमा सुशिल कोइरालाको प्रचारमा सक्रिय भएर उनको निकट बने । अर्को तर्फ लिला कोइराला अस्वस्थ रह्ने, केही सिमित व्यक्तिहरुको घेराबन्दीमा मात्र रहने, जनकपुरका साहु जातिका केही नेताहरुलाई च्याप्ने कारण उनको पुरानो समर्थकहरु विस्तारै टाढिदै गएका छन् । यो प्रशंग किन उल्लेख गरिएको हो भने संस्थापन पक्षका कतिपय नेताहरुलाई भित्र भित्रै निधि खेमाले आफु तर्फ तानिसकेका छन् । बाहिरबाट हेर्दा धनुषामा विमल खेमा अति नै शक्तिशाली देखिन्छ । जिल्ला अधिवेशनमा उनको खेमा बहुमतले जित्ने प्रायः निश्चित छ । तर, विमल खेमा भित्र पनि धेरै गुट उपगुट हुनु, अवसर प्रलोभन जस्ता विमलको कार्डबाट धेरै कार्यकर्ताहरु यसअघि नै ठगिनु जस्ता प्रमुख कारणहरुले निधि खेमाबाट आउने उम्मेदवारलाई फ्रस्टेूशनका कारण निगेटिभ मत जाने सम्भावनालाई पनि कम आँकन सकिन्न । किनभने संविधानसभाको चुनावमा स्मृतिनारायण चौधरीलाई प्रचार प्रसारको क्रममा क्षेत्रका सबै गाउँहरुमा लगेर चौधरीलाई समानुपातिक सभाषद पक्का बनाउने भनेर मञ्चमै भाषण गर्ने निधिले चौधरीलाई प्रयोग गरी चौधरीको प्रभावका मत ल्याएर चुनावमा जितेर मन्त्रि समेत बनिसक्दा उनलाई सभाषद नबनाउनुले पनि निधिले झुठो आश्वासन मात्र दिने गरेको निधि खेमाका कतिपय कार्यकर्ताहरुको बुझाई रहेको छ । यति मात्र होइन उनको खेमामा धेरै जना आकांक्षीहरु भएकाले टिकट नपाउने व्यक्तिले विद्रोह गरेर उम्मेदवारी दिनसक्ने सम्भावना पनि देखा परेको छ । किनभने पछिल्लो चुनावमा निधि खेमाकै महेश शंकर गिरीले जिल्ला सभापति पदमा विद्रोह गरिसकेका छन् ।
कसले मार्ला बाजी ?
कांग्रेस स्रोतले दिएको जानकारी अनुसार नेता विमलेन्द्र निधिले धनुषाको नेतृत्वमा समर्थन जुटाईदिन स्मृतिनारायण चौधरी, महेश शंकर गिरी र शिवधारी यादवको नाउँ आनन्द प्रसाद ढुङ्गानालाई दिएका छन् । जसमध्ये चौधरी र गिरी पछिल्लो अधिवेशनमा पराजित भएका थिए । केन्द्रिय महाधिवेशनमा असर नपरोस भन्ने उद्देश्यले निधिले सर्वसम्मतीका लागि आफ्नो कार्ड फालेको बताइन्छ । तर, यूवा नेता राम पल्टन साहले सभापति उम्मेदवारको रुपमा घोषणा गरिसकेकाले चुनाव नै हुनुपर्ने पक्षमा उनी देखिन्छन् । दोस्रो पुस्ताका कार्यकर्ताहरु पनि सिनियर नेताहरु नेतृत्वमा नआउन भन्ने चाहन्छन् । संस्थापन पक्षबाट अहिलेको सचिव संतोष यादव, सांसद दिनेश परसैला, सुरेश चौधरी र देउवा खेमाबाट पुर्व सचिव राजकिशोर सिंह, बहालबाला सचिव कोमलकान्त झा, रामबाबु यादव, रामउदय यादव, प्रफुल्ल घिमिरे आदिले तयारी थालेको बताइन्छ । यद्यपि रामपल्टन बाहेक कुनै पनि व्यक्ति खुलेर आएका छैनन् ।
त्यसैगरी जनकपुर उपमहानगरपालिकाको नेतृत्वका लागि बहालबाला सभापति धिरेन्द्र मोहन झा, परमेश्वर साह र मनोज साह चर्चामा छन् ।
गुट परिवर्तनको इतिहास
२०४६ साल भन्दा अघि प्रजातान्त्रिक पक्ष अर्थात विमलेन्द्र निधिको खेमामा आनन्द ढुङ्गाना, स्मृतिनारायण चौधरी, रामसरोज यादव, महेश शंकर गिरी, दिगम्बर राय, रामकृष्ण यादव, समिर घिमिरे, दिलिप सहगल, बैद्यनाथ साह, किशोरी साह, प्रफुल्ल घिमिरे, राजकिशोर सिंह, कुमर कान्त झा, महेन्द्र लेलिन यादव, राजकुमार भारती लगायतका नेताहरु थिए । अर्को तर्फ संस्थापन पक्षमा लिला कोइराला, भिष्मजंग काजी, वृषेशचन्द्र लाल, रामबरण यादव, शिवधारी यादव, महेन्द्र यादव लगायतका नेताहरु थिए । संस्थापन पक्षमा योजनाकार तथा डिजाइनरको रुपमा बृषेशचन्द्र लाल थिए भने अर्को खेमामा विमलेन्द्र निधि सोही भुमिकामा थिए । २०४७ साल पछि सत्तामा र पार्टीमा समेत संस्थापन पक्षकै जोडबल चल्ने गथर््यो । त्याग गरेका नेताहरुलाई विमलेन्द्रको गु्रपले अवसर दिन नसक्ने र दिने अवसर आउँदा पनि नदिने कारणले विमलेन्द्रका खेमाबाट आनन्द ढुङ्गाना, स्मृतिनारायण चौधरी, रामकृष्ण यादव, राजकुमार भारती लगायतका नेताहरु संस्थापन पक्ष तर्फ गए । संस्थापन पक्षमा गएकै कारण आनन्द ढुङ्गाना धनुषाको सभापति, तीन पटक सांसद, पटक पटक मन्त्रि, पार्टीको प्रमुख सचेतक र संगठन विभाग प्रमुख समेत बन्न पाएका छन् । त्यसैगरी स्मृतिनारायण चौधरी करिब १४ वर्षसम्म पार्टीको धनुषा सभापति, एक पटक सांसद, सांसद बनेपछि लेखा समितिको अध्यक्ष जस्ता अवसर पाए । रामकृष्ण यादव पार्टीको सभापति, दुई पटक सांसद, सांसद बनेर सार्वजनिक लेखा समितिको सभापति र अहिले पार्टीको क्रियाशिल सदस्यताका लागि केन्द्रमा बनेको छानविन समितिमा सदस्य पनि बन्न पाएका छन् । जब रामकृष्ण यादव संस्थापन पक्षमा गए तब महेन्द्र यादव संस्थापन पक्षबाट प्रजातान्त्रिक खेमामा आए । प्रजातान्त्रिक पक्षमा आएपछि महेन्द्र यादव तरुण दलको केन्द्रिय अध्यक्ष, दुई पटक सभाषद बने भने केन्द्रिय सदस्य पनि बन्न पाएका छन् । त्यसैगरी २०४६ सालका आन्दोलनका नाइके ललन चौधरी संस्थापन संस्थापन खेमामा भएपनि उनले कुनै अवसर प्राप्त गर्न सकेका छैनन् । यतिसम्म भयो कि पछिल्लो अधिवेशनमा उनलाई क्षेत्र नं. ४बाट महाधिवेशन प्रतिनिधि समेत बन्न दिइएन ।
अर्को तर्फ प्रजातान्त्रिक पक्षबाट धनुषामा नेतृत्व गरेका विमलेन्द्र निधिले सबै भन्दा वढी लाभ र अवसर लिएको पाइन्छ । उनी नेपाल विद्यार्थी संघका केन्द्रिय सभापति, पटक पटक केन्द्रिय सदस्य, सांसद, मन्त्रि र पार्टीमा महामन्त्रि समेत भईसकेका छन् । अबको उनको दाउ देउवालाई सभापतिमा जिताएर आफु पनि महामन्त्रीमा निर्वाचित हुने उनको दाउ छ ।
हुन त विमलेन्द्र निधिको खेमामा रहेका केही नेताहरुले अवसरै नपाएको पनि होइन । दिगम्बर राय कृष्ण प्रसाद भट्टराईको अन्तरिम सरकारमा मेयर जस्तै जनकपुर नगरपालिकाको संयोजक, जानकी मन्दिर जिर्णोधार समिति, जनकपुर अञ्चल अस्पतालमा प्रसुति निर्माण समितिमा, कृषि सम्बन्धी नार्कका संयोजक, सुकुमवासी आयोगका अध्यक्ष, जनकपुर नगरपालिकामा मेयर पदका लागि दुई पटक टिकट पाउनु र बृहत्तर जनकपुर क्षेत्र विकास परिषदमा अध्यक्ष समेत बन्न पाएका छन् ।
त्यसैगरी रामसरोज यादव तीन पटक पार्टी सभापति, जिल्ला विकास समितिको सभापति, एक पटक सभाषद र क्षेत्र नं.४ बाट सभाषदको टिकट प्राप्त गरी पराजित भएका छन् । त्यसैगरी जुगेश्वर कापडीले नेपाल रेल्वेको महाप्रवन्धक, कुमरकान्त झाले जनकपुर अञ्चल अस्पताल विकास समितिको अध्यक्ष, किशोरी साह जनकपुर नगरपालिकामा एक पटक उपमेयरमा पराजित भएपछि अर्को पटक टिकट पाउँदा निर्वाचित भएका थिए । अर्को तर्फ हेर्ने हो भने २०४६ साल अघि, जेलनेल भोगेका अधिकांश नेताहरुले कुनै अवसर पाउन सकेका छैनन् । २०४६ साल पछिका नेताहरु सरस्वती चौधरी, मिनाक्षी झा, लक्ष्मी भण्डारी, प्रमिला दास लगायतका नेतृहरु सभाषद भईसकेका छन् । अर्को तर्फ रोचक प्रसंग के छ भने लक्ष्मी भण्डारी ती व्यक्ति हुन जो कांग्रेसका नेताहरु पक्राउ परेपछि तत्कालिन डिएसपी अफिसमा उनी फोटो खिच्न जान्थे । जानकी चौकमा उनको स्टुडियो थियो र पक्राउ परेका व्यक्तिहरुको फोटो खिच्न उनलाई प्रहरीले बोलाउँथे । ती नै लक्ष्मी भण्डारीलाई विमलेन्द्र निधिले सभाषद बनाएपछि कांग्रेस भित्र ठुलो चर्चाको विषय बनेको थियो ।त्यसैगरी विमलेन्द्र निधिका दाजु नबेन्द्र निधिलाई नगराईन स्कुलको व्यवस्थापन समितिको अध्यक्ष पदमा पराजित गर्नका लागि अहम भुमिका खेलेका विद्यालयका तत्कालिन प्रधानाध्यापक महाविर दासको सपोर्टमा लाग्ने रघुनाथ दासकी श्रीमति प्रमिला दासलाई निधिले अहिले सभाषद बनाएर पुरस्कृत गरेका छन् । रघुनाथ दास त्यतिबेला नेपाली कांग्रेस परित्याग गरी दलित जनजाति पार्टीमा लागेका थिए । प्रमिला दासले क्षेत्र नं.३ मा विमलेन्द्र निधिलाई दलितको मत तान्न भुमिका निर्वाह गरेको बताइएपछि निधिले रामसरोज यादवको सिफारिसमा दलित कोटामा उनलाई पुरस्कार स्वरुप सभाषद बनाएको भन्ने चर्चा छ । तर, विमल खेमामा रहेकाहरु मध्ये महेश शंकर गिरी, दिलिप सहगल, प्रफुल्ल घिमिरे लगायतले अवसर पाउन सकेनन् । समिर घिमिरेले टिकट नपाउँदा विद्रोही बनेर स्वतन्त्रबाट दोस्रो संविधानसभा चुनावमा पराजित भएका थिए ।
अर्को तर्फ संस्थापन पक्षबाट रामबरण यादवले पटक पटक सांसद, मन्त्रि, केन्द्रिय सदस्य, सहायक महामन्त्रि, महामन्त्री हुँदै राष्टूपति समेत बन्न सफल भएका छन् भने उनका छोरा चन्द्र मोहन यादव अहिले सभाषद बनेका छन् । त्यसैगरी शिक्षण पेशामा रहेका मुक्ता यादव र पुष्पलता लामा सभाषद बन्न सफल भएकी छिन् भने जेलनेल भोगेका तुलसा आचार्य, मोहन माथेमा लगायत पार्टी भित्र झख मारिरहेका छन् ।

 

१४ माघमा नेपाली कांग्रेस धनुषाको पार्टी कार्यालय अगाडी अधिवेशन विथोल्ने उद्देश्यले विरोध प्रदर्शन गर्दै मोर्चाका नेता तथा कार्यकर्ताहरु ।
धनुषाको धनुषाधाममा कांग्रेसको नगर अधिवेशन भाँडन विरोध गर्दै मोर्चाका नेता तथा कार्यकर्ताहरु ।
मोर्चाले विरोध गरेपनि करिब४०प्रतिशत गाविसहरुमा अधिवेशन सम्पन्न भईसकेको कांग्रेसले दावी गरेको छ । र, बाँकी अधिवेशनहरु पनि सम्पन्न गर्ने कांग्रेसले भन्दै आएको छ ।
२१ भदौमा मोर्चाले कांग्रेसको जिल्ला पार्टी कार्यालयमा आगजनी गरेपछि आगो निभाउँदै दमकलका कर्मचारी ।
कांग्रेस धनुषाका सभापति रामसरोज यादव भन्छन,‘पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र र बैधानिकताको सवाल भएका कारण पनि मोर्चाले जे जस्तो विरोध गरेपनि अधिवेशन कुनै पनि हालतमा रोकिन्न । अधिवेशन भएरै छाड्छ ।’
कांग्रेसको अधिबेशन विथोल्ने निर्णय गरी मोर्चाले १२ माघमा सार्वजनिक गरेको प्रेस विज्ञप्ती । निर्वाचन क्षेत्र नं. १ र ५ मा फोरम, २ र ४ मा तमलोपा क्षेत्र नं. ३ मा तमसपा र क्षेत्र नं. ६ र ७ मा सदभावनालाई कांग्रेसको अभिवेशन विथोल्ने मोर्चाले जिम्मेवारी बाँडफाँड समेत गरेका छन् ।



२०७२ माघ १७ गते आईतबार